Bệnh khớp gối là gì? Dấu hiệu nhận biết bệnh khớp gối

Bệnh khớp gối là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng đến khả năng vận động hàng ngày của nhiều người. Theo Ông Nguyễn Thành Danh, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông với kinh nghiệm phong phú trong điều trị các bệnh lý xương khớp, khớp gối đóng vai trò như một bản lề quan trọng, giúp cơ thể thực hiện các động tác linh hoạt. Tuy nhiên, do phải chịu áp lực lớn từ trọng lượng cơ thể và dễ bị tổn thương, khu vực này thường gặp phải các vấn đề như viêm, thoái hóa hoặc chấn thương. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường có thể giúp bạn chú ý hơn đến sức khỏe, tránh ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng cuộc sống. Bài viết này sẽ tập trung giải thích rõ ràng về bệnh khớp gối là gì và các dấu hiệu nhận biết, dựa trên kiến thức chuyên môn để mang đến thông tin hữu ích, dễ hiểu.

Bệnh khớp gối là gì?

Bệnh khớp gối là thuật ngữ dùng để chỉ các tổn thương, viêm, thoái hóa hoặc rối loạn chức năng xảy ra tại vùng khớp đầu gối. Trong đó, về mặt sinh lý, khớp gối giữ vai trò như một bản lề, được điều khiển bởi hệ thống gân, cơ, dây chằng, sụn khớp và bao khớp, giúp cơ thể giữ thăng bằng và thực hiện linh hoạt các động tác như đứng lên, ngồi xuống, đi lại hay chạy nhảy. Cấu trúc khớp gối bao gồm xương đùi, xương chày và xương bánh chè gặp nhau, được lót bởi sụn chêm làm đệm hấp thụ lực, dây chằng (như dây chằng chéo trước ACL và chéo sau PCL) đảm bảo ổn định, cùng gân và bao hoạt dịch hỗ trợ trượt mượt mà.

Tuy nhiên, với cấu trúc lỏng lẻo khi vận động và phải nâng đỡ phần lớn trọng lượng cơ thể, khớp gối rất dễ bị tổn thương nếu vận động sai cách. Trong đó, nhiều vấn đề ở đầu gối thường bắt nguồn từ các nguyên nhân phổ biến như tuổi tác, béo phì, chấn thương, sai tư thế hoặc rối loạn chuyển hóa trong cơ thể. Ví dụ, ở người lớn tuổi, sự thoái hóa tự nhiên làm mòn sụn khớp, dẫn đến ma sát giữa các đầu xương. Còn ở người trẻ, chấn thương từ thể thao hoặc tai nạn có thể làm rách dây chằng hoặc sụn chêm, gây mất ổn định khớp.

Các loại bệnh khớp gối phổ biến bao gồm:

• Thoái hóa khớp gối (viêm khớp xương): Đây là dạng thường gặp nhất, xảy ra khi sụn khớp dần mòn mỏi theo thời gian, dẫn đến xương cọ xát nhau. Nguyên nhân chính là tuổi tác cao (thường trên 50 tuổi), thừa cân tăng áp lực lên khớp, hoặc lối sống ít vận động làm cơ bắp yếu, giảm khả năng hỗ trợ khớp.
• Viêm khớp dạng thấp: Một bệnh tự miễn mạn tính, nơi hệ miễn dịch tấn công các khớp, gây viêm và tổn thương. Nó có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, thường do yếu tố di truyền hoặc môi trường kích hoạt, dẫn đến viêm đa khớp bao gồm đầu gối.
• Gout và giả gout: Do tích tụ tinh thể axit uric hoặc canxi pyrophosphate trong khớp, thường bắt nguồn từ rối loạn chuyển hóa, chế độ ăn giàu purin hoặc vấn đề thận. Chúng gây viêm đột ngột, đặc biệt ở khớp lớn như gối.
• Chấn thương dây chằng hoặc sụn chêm: Thường do va chạm mạnh trong thể thao (như bóng đá, trượt tuyết) hoặc tai nạn, dẫn đến rách dây chằng ACL/PCL hoặc sụn chêm. Nguyên nhân là thay đổi hướng đột ngột, tiếp đất sai hoặc lực xoắn mạnh lên gối.
• Viêm bao hoạt dịch hoặc gân bánh chè: Xảy ra từ hoạt động lặp lại quá mức, như chạy bộ hoặc lao động nặng, gây viêm các túi dịch hoặc gân quanh khớp do quá tải.
• Hội chứng đau bánh chè-đùi hoặc dải chậu chày: Phổ biến ở người trẻ hoặc vận động viên, do lệch vị trí xương bánh chè hoặc ma sát dải chậu chày, thường từ tư thế sai hoặc cơ bắp không cân bằng.

Những vấn đề này có thể diễn tiến âm thầm hoặc khởi phát đột ngột, tùy thuộc vào nguyên nhân. Ví dụ, thoái hóa thường tiến triển chậm do tích lũy tổn thương theo năm tháng, trong khi chấn thương gây triệu chứng ngay lập tức. Theo chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, các yếu tố như khí huyết không thông hoặc phong hàn thấp nhiệt cũng góp phần làm khớp gối dễ tổn thương, nhấn mạnh vai trò của việc duy trì cân bằng cơ thể.

Dấu hiệu nhận biết bệnh khớp gối

Các bệnh lý tại khu vực gối có thể diễn tiến âm thầm theo thời gian hoặc khởi phát đột ngột. Nếu không nhận diện sớm, chúng sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động, khiến người bệnh gặp khó khăn khi đi lại, sinh hoạt hằng ngày và lâu dài có thể làm suy giảm chất lượng sống. Vì vậy, bạn có thể theo dõi những dấu hiệu bất thường từ vùng gối để nhận biết kịp thời. Dấu hiệu thường thay đổi tùy theo loại bệnh và giai đoạn, nhưng chung quy đều liên quan đến đau, sưng và hạn chế chức năng.

Dưới đây là các dấu hiệu phổ biến:

• Đau vùng gối khi đi lại, lên xuống cầu thang hoặc đứng lâu: Đây là dấu hiệu đầu tiên và rõ nét nhất, thường tăng khi vận động và giảm lúc nghỉ ngơi. Trong thoái hóa, đau nhẹ ban đầu sau hoạt động mạnh, dần trở nên thường xuyên do ma sát xương.
• Sưng đỏ, nóng quanh khớp, kèm cảm giác căng tức hoặc khó chịu: Xảy ra do viêm, tích tụ dịch hoặc nhiễm trùng, khiến vùng da quanh gối ấm hơn. Trong gout, sưng đột ngột và đau dữ dội về đêm.
• Cứng khớp vào buổi sáng, thường kéo dài trên 30 phút nếu liên quan đến viêm: Người bệnh cảm thấy khớp “dính” lại sau khi ngủ dậy, khó cử động ngay lập tức. Điều này do giảm dịch khớp hoặc viêm màng hoạt dịch.
• Có tiếng lạo xạo, lục cục khi co hoặc duỗi chân: Tiếng kêu phát ra từ ma sát bề mặt khớp không mịn, thường thấy ở thoái hóa hoặc khô khớp do thiếu dịch nhầy.
• Hạn chế biên độ vận động, khó co duỗi hết tầm: Không thể duỗi thẳng hoặc gấp gối hoàn toàn, đôi khi kèm biến dạng như chân cong. Trong chấn thương dây chằng, khớp yếu và dễ “sụm” khi chịu lực.
• Cơn đau tăng khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi, hoặc xuất hiện liên tục – đặc biệt về đêm: Đau lan từ gối xuống cẳng chân hoặc lên đùi, nặng hơn ở giai đoạn muộn của thoái hóa, với đau liên tục do xương cọ xát.

Dấu hiệu theo giai đoạn thoái hóa khớp gối

Thoái hóa là loại phổ biến, với dấu hiệu tiến triển qua các giai đoạn:

• Giai đoạn sớm (1-2): Không có triệu chứng rõ hoặc chỉ đau nhẹ sau hoạt động, cứng khớp ngắn sau bất động. Do sụn bắt đầu mòn nhưng chưa ảnh hưởng lớn.
• Giai đoạn tiến triển (3-4): Đau thường xuyên, sưng khi hoạt động lâu, cứng khớp sáng kéo dài, hạn chế vận động nghiêm trọng. Do sụn gần như mất hết, dẫn đến viêm và mọc gai xương.

Dấu hiệu trong chấn thương và viêm khớp

• Chấn thương: Đau đột ngột dữ dội, sưng nhanh, khớp không ổn định, không chịu lực được. Có thể kèm tiếng “rắc” lúc xảy ra.
• Viêm khớp dạng thấp hoặc nhiễm khuẩn: Sưng đỏ nóng, đau đa khớp, sốt nhẹ, mệt mỏi toàn thân do phản ứng miễn dịch hoặc nhiễm trùng.

Đầu gối đau tăng khi hoạt động là dấu hiệu bệnh khớp gối phổ biến. Trong một số trường hợp nặng hơn, tình trạng đau gối kéo dài hơn 3 tuần, đặc biệt đi kèm các triệu chứng bất thường như sưng to, đau dữ dội, biến dạng khớp hoặc không thể đứng vững, bạn hoặc người thân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời. Bởi những biểu hiện này có thể là dấu hiệu cảnh báo của nhiều bệnh lý nghiêm trọng và cần được xác định nguyên nhân chính xác, tránh biến chứng nguy hiểm về sau.

Theo Ông Nguyễn Thành Danh từ Dược Bình Đông, việc nhận biết sớm giúp duy trì sức khỏe xương khớp tốt hơn, và các sản phẩm Đông y từ thảo dược tự nhiên có thể hỗ trợ nhẹ nhàng trong việc chăm sóc hàng ngày, tăng cường khí huyết mà không gây tác dụng phụ. Tuy nhiên, hãy ưu tiên tư vấn chuyên gia để có hướng dẫn phù hợp.

Thông tin của Lương y Nguyễn Thành Danh

Tác giả: Ông Nguyễn Thành Danh, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các bệnh lý xương khớp.

Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Nguyễn Thành Danh – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

Tham khảo: Vinmec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital, Medlatec