Cấu tạo của khớp cổ tay là gì và có những chức năng nào?

Xương cổ tay là một trong những bộ phận quan trọng nhất của hệ vận động, đóng vai trò cầu nối giữa cẳng tay và bàn tay. Với cấu trúc phức tạp và linh hoạt, khớp này không chỉ hỗ trợ các chuyển động hàng ngày mà còn đảm bảo độ chính xác, bền bỉ trong mọi hoạt động. Hiểu rõ cấu tạo và chức năng của khớp cổ tay giúp chúng ta nhận thức sâu sắc hơn về cơ chế vận hành của cơ thể, từ đó duy trì sức khỏe xương khớp lâu dài.

Chức năng chính của khớp cổ tay

Khớp cổ tay tham gia vào hầu hết các hoạt động của bàn tay, từ những cử chỉ đơn giản đến các thao tác đòi hỏi sự khéo léo cao. Nhờ hệ thống khớp nhỏ phối hợp nhịp nhàng, cổ tay mang lại khả năng vận động đa dạng và ổn định.

Các chức năng nổi bật của khớp cổ tay bao gồm những khía cạnh sau, được hình thành từ sự kết hợp chặt chẽ giữa các thành phần cấu tạo:

• Thực hiện các chuyển động linh hoạt đa hướng: Khớp cổ tay cho phép gập, duỗi, nghiêng sang hai bên (hướng trụ và hướng quay) và xoay nhẹ, hỗ trợ hiệu quả các hoạt động thường nhật như cầm nắm, viết lách, đánh máy hoặc vẫy tay. Những chuyển động này diễn ra mượt mà nhờ sự phối hợp của nhiều khớp nhỏ, giúp bàn tay thích ứng nhanh chóng với mọi tình huống.
• Truyền tải lực từ cẳng tay xuống bàn tay: Khi nâng vật nặng, đẩy kéo hoặc bưng bê, khớp cổ tay đóng vai trò trung gian truyền lực ổn định, giảm thiểu áp lực lên các cơ quan khác. Cơ chế này giúp duy trì sức bền, tránh mỏi mệt nhanh chóng ngay cả trong các công việc đòi hỏi sức mạnh liên tục.
• Hỗ trợ các động tác tinh tế và chính xác: Trong các nghề thủ công, chơi nhạc cụ, vẽ tranh hoặc thao tác kỹ thuật, khớp cổ tay đảm bảo độ khéo léo cao nhờ khả năng kiểm soát vi mô. Sự phối hợp giữa xương, gân và dây chằng tạo nên sự chính xác cần thiết, giúp thực hiện các cử chỉ phức tạp mà không gây rung lắc hay lệch lạc.

Cấu tạo chi tiết của khớp cổ tay

Để đáp ứng đầy đủ các chức năng trên, khớp cổ tay sở hữu hệ thống cấu tạo tinh vi, bao gồm nhiều thành phần liên kết chặt chẽ. Mỗi bộ phận đều đóng góp vai trò riêng biệt, đảm bảo cổ tay vận hành trơn tru, bền bỉ và chịu lực tốt trong suốt cuộc sống hàng ngày.

Dưới đây là các thành phần chính cấu thành khớp cổ tay, được sắp xếp logic từ khung xương đến các mô mềm hỗ trợ:

• Hệ thống xương cổ tay: Gồm 8 xương nhỏ sắp xếp thành hai hàng (hàng gần và hàng xa), nối liền xương quay, xương trụ ở cẳng tay với các xương bàn tay. Hàng gần bao gồm xương thuyền, xương nguyệt, xương tam giác và xương đậu; hàng xa gồm xương thang, xương tháp, xương móc và xương đầu nhỏ. Cấu trúc này tạo nền tảng vững chắc, cho phép thực hiện chuyển động đa hướng mà không làm mất ổn định.
• Các khớp nhỏ trong cổ tay: Bao gồm khớp quay-cổ tay (nối xương quay với xương thuyền và xương nguyệt), khớp gian cổ tay (kết nối hai hàng xương cổ tay) và khớp cổ-bàn tay (liên kết hàng xương cổ tay xa với xương bàn đốt). Những khớp này hoạt động đồng bộ, phân bổ lực đều đặn và tăng cường độ linh hoạt tổng thể.
• Sụn khớp: Lớp sụn trong suốt bao phủ đầu xương, hoạt động như lớp đệm êm ái giảm ma sát và hấp thụ chấn động. Nhờ sụn khớp, các bề mặt xương trượt lẫn nhau nhẹ nhàng, bảo vệ cấu trúc khỏi mài mòn khi vận động lặp lại hoặc chịu tải trọng lớn.
• Hệ thống dây chằng: Các dây chằng dày đặc bao quanh khớp, bao gồm dây chằng bên trụ, bên quay, dây chằng lòng bàn tay và mu bàn tay. Chúng giữ chặt các xương ở vị trí đúng, giới hạn biên độ chuyển động để tránh trật khớp, đồng thời duy trì sự ổn định trong các hoạt động mạnh mẽ.
• Gân cơ và cơ bắp liên quan: Hệ thống gân từ các cơ cẳng tay (như cơ gập cổ tay quay, cơ duỗi cổ tay trụ) chạy qua cổ tay đến bàn tay và ngón. Gân đảm nhận truyền lực cơ học chính xác, hỗ trợ cầm nắm, xoay vặn và các động tác tinh vi mà không gây căng thẳng thừa.
• Bao hoạt dịch và mô mềm: Các bao hoạt dịch chứa dịch bôi trơn bao bọc gân và mặt khớp, giảm thiểu ma sát trong chuyển động liên tục. Mô mềm xung quanh bổ sung lớp bảo vệ, hạn chế viêm nhiễm và tổn thương khi cổ tay làm việc quá tải.

Tham vấn bởi Ông Nguyễn Thành Danh, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, với hơn 20 năm kinh nghiệm nghiên cứu và hỗ trợ sức khỏe xương khớp từ góc nhìn y học cổ truyền kết hợp hiện đại.

Hiểu rõ cấu tạo và chức năng của khớp cổ tay không chỉ giúp nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường mà còn hướng dẫn cách bảo vệ bộ phận này hiệu quả. Tại Dược Bình Đông, chúng tôi luôn đồng hành cùng bạn qua các sản phẩm chiết xuất từ thảo dược thiên nhiên, hỗ trợ nuôi dưỡng xương khớp từ gốc, mang lại sự linh hoạt bền vững cho mọi hoạt động hàng ngày.

Thông tin của Lương y Nguyễn Thành Danh

Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Nguyễn Thành Danh – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

Tham khảo: Vinmec, Nhà thuốc Long Châu, Bệnh viện Tâm Anh,  Medlatec, Phòng khám ACC